teamimage

Deanne Spek doet de master Integrated Product Design aan de Technische Universiteit van Delft. Ze zet haar ervaring in de GGZ graag in om anderen te helpen. Bij het Patterns of Life project heeft ze de mogelijkheid om die ervaring te combineren met haar passie voor ontwerpen.

Wat is jouw rol bij POL?

Mijn rol is veranderd door de tijd heen. Ik ben begonnen als stagiair, nu ben ik projectondersteuner. Dit houdt in dat ik allerlei zaken regel, zoals de gebruikersonderzoeken. Daarnaast zorg ik ervoor dat de gebruiker, de zorgvrager, centraal blijft staan in het ontwerpproces. Steeds probeer ik te kijken naar het ontwerp met in mijn achterhoofd de vraag: ‘Toen ik zelf in die situatie zat, wat zou ik ervan vinden?’ Ik houd me ook nog bezig met het ontwerpen van de POLLY tool zelf.

Welke inzichten heeft het patroondenken jou tot nu toe gegeven?

Het denken in patronen helpt vooral om met meer compassie naar jezelf en naar anderen te kijken, en om de mens in iedereen te zien. Een van de doelen die ik had opgesteld voor mijn stage bij Redesigning Psychiatry was ‘meer inzicht krijgen in de variëteit aan mentale problemen waar mensen tegenaan kunnen lopen, en hoe design hier iets bij kan betekenen’. Ik zag dit toen zelf vooral als ‘meer psychische problemen zoals borderline, schizofrenie etc. leren kennen’. Maar het denken in patronen heeft deze blik totaal verandert, ik wil het verhaal van een individu horen en hem of haar helpen achterhalen van welke factoren hij of zij last heeft. Het patroondenken biedt veel meer openheid en aanknopingspunten om aan de slag te gaan.
Niet de manier waarop je naar anderen kijkt en waarop je anderen kan helpen verandert, maar ook hoe je naar jezelf kijkt. Ik ben mij minder met mijn labeltjes gaan personaliseren en ik ben meer de complexiteit gaat accepteren. Het is wel lastiger om aan anderen uit te leggen dat je in bepaalde patronen zit, in plaats van dat je zegt ‘ik heb x’. Echter, het helpt zowel de ander die jou wilt helpen als jezelf meer.

“Het denken in patronen helpt vooral om met meer compassie naar jezelf en naar anderen te kijken.”

Welke waarde kan de POLLY tool toevoegen voor patiënten?

De POLLY tool kan een heleboel betekenen voor mensen die vastlopen. Meer compassie voor zichzelf en meer begrip vanuit de omgeving bijvoorbeeld, zoals ik in de vorige vraag zei. Daarnaast is het visuele karakter van de POLLY tool erg behulpzaam. Je kunt de problemen waar je tegenaan loopt visueel in kaart brengen en er vervolgens over praten of één factor uitkiezen om mee aan de slag te gaan. In gebruikersonderzoeken horen we ook terug dat visueel werken als heel fijn wordt ervaren. Je hebt zo een beter overzicht van wat je wilt bespreken of wat er in een gesprek besproken is. Bij het opstellen van behandeldoelen hoef je dan bijvoorbeeld niet terug te graven in je geheugen (wat is er allemaal gezegd), maar kun je kijken naar het patroon voor je.
De POLLY tool helpt je ook om actief met jezelf bezig te zijn, in plaats van passief elke week naar een gesprek te gaan en dan de rest van de week niets. Ik kan me voorstellen dat sommigen denken dat dit te veel energie kost of niet fijn is, maar het zorgt juist voor energie en motivatie.

Welke waarde kan de POLLY tool toevoegen voor behandelaren?

Het helpt je om als behandelaar niet terug te vallen in oude behandelpatronen. Ook de behandelaar wordt op een visuele manier gesteund om naar meerdere factoren te kijken. De behandeling wordt veel meer samen puzzelen. Samen dingen uitproberen en met de cliënt mogen werken aan datgene waar hij of zij echt vastloopt, geeft meer plezier. De tool kan ook helpen om het dagelijks leven met de behandelkamer te verbinden, door thuisopdrachten of puzzelen met naasten. Het is fijn wanneer je als behandelaar niet alleen hoeft te trekken, maar ook input krijgt.

Wat vind je het leukst aan dit project?

Ik heb het gevoel echt wat te kunnen betekenen en anderen echt te kunnen helpen. Het is een project waar iedereen in de samenleving baadt bij heeft, en een project dat niet zomaar in een laatje verdwijnt. Ik heb altijd al de instelling gehad om mijn tijd in de GGZ niet als verloren jaren te zien, maar te gebruiken om anderen te helpen, en met dit project kan ik dat eindelijk doen. Het is ook heel leuk met een grote variëteit aan mensen te werken, niet alleen met ontwerpers, maar ook bijvoorbeeld met een filosoof en behandelaren. Het is heel waardevol om hun blik op mentaal welzijn en de maatschappij in het algemeen mee te krijgen.

“Help mensen hun eigen handleiding te ontdekken én te accepteren.”

Wat vind je het ingewikkeldst aan dit project?

Keuzes maken en afstemmen. Het is soms lastig te bepalen bij wie de verantwoordelijkheid voor een bepaalde keuze ligt, en met welke personen je allemaal moet afstemmen voor je een bepaalde stap zet. Doordat je de waardevolle inzichten van anderen wil benutten, gaat het proces af en toe wat trager dan je zou willen.

Wat kunnen behandelaren nu al in de dagelijkse praktijk doen?

De persoon helpen naar zichzelf te kijken als een persoon die nou eenmaal op een bepaalde manier functioneert, en niet als een hoopje problemen. Iemand zei ooit tegen mij: ‘Het maakt mij niet uit of je x of y hebt, maar ik merk dat het voor jou wel werkt als we A doen en niet als we B doen.’ Help mensen hun eigen handleiding te ontdekken én te accepteren. Laat het ook echt de handleiding van die persoon zijn, en niet een handleiding die bij een bepaald labeltje hoort die de persoon heeft. Samen ontdekken hoe iemand werkt.
Daarnaast denk ik dat je niet bang moet zijn voor experiment, maar wel een tijdsgebonden experiment. Een week een bepaalde gedraging uitproberen, en dan evalueren of het werkt. En als het niet werkt, ben je niet raar of apart, maar gewoon jij. Dan ga je verder met zoeken naar wat bij de persoon past.